Warszawa 13.9 ºC

...OLSZTYN - stolica województwa warmińsko-mazurskiego jest pełna zabytków i wspaniałej przyrody; położony wśród kilkunastu jezior i trzech rzek przez niego przepływających w krajobrazie wypełnionym lasami... 
www.visit.olsztyn.eu

Olsztyn.jpg

Pierwsza wzmianka pisemna o Olsztynie jest datowana na 1334 rok. Henryk von Luter zbudował drewniano - ziemną strażnicę i gród o nazwie Allenstein. Dynamiczny rozwój grodu sprawił, że już w 1347 roku w miejscu strażnicy stanął zamek, a w dniu 31 października 1353 roku Olsztyn otrzymał prawa miejskie. Zamek, oddzielony od miasta fosą wodną, był gmaszyskiem luksusowym. Część mieszkalną z krużgankami oddzielono od części gospodarczej. Salony miały wykusz latrynowy, a w pracowniach mieścił się browar. Lochy znajdowały się pod wieżą, układ taki sprawiał, że jęki więźniów nie zakłócały odpoczynku czy zabawy gospodarzom i ich gościom. Cechą charakterystyczną zamku w Olsztynie jest zachowana do dziś hurdycja, czyli drewniany ganek bojowy. W zamkowych krużgankach prezentowane są zbiory militariów. Pięknie prezentuje się gotycki zamek z czerwonej cegły na tle zielonego Olsztyna.

Chociaż wojna krzyżacka w latach 1519-1521 spustoszyła Warmię, to zamek w Olsztynie ostał się nienaruszony, dzięki Mikołajowi Kopernikowi, wielkiemu astronomowi, a wówczas zwycięskiemu dowódcy wojny z Krzyżakami o zamek w Olsztynie. Dziś Kopernik zamku już nie strzeże. Rolę strażników pełnią kamienne wąsate figury, wyrzeźbione 700 lat temu.

Zamek w Olsztynie jest siedzibą Muzeum Warmii i Mazur. Wśród pamiątek po Mikołaju Koperniku są: zegar słoneczny w komnacie astronoma oraz wykres równonocy, czyli 17 czerwonych hiperboli i 1. niebieska prosta, narysowany ręką astronoma na tynku ściany, swoisty autograf mistrza pozostawiony w XVI wieku.

Wejście do Olsztyna wiedzie przez Bramę Górną z XIV wieku. Brama i fragmenty murów są pozostałościami średniowiecznego obwarowania Olsztyna. Środek prostokątnego rynku w Olsztynie zajmuje Stary Ratusz, w kształcie, jaki uzyskał po przebudowie w XVII wieku. Na zewnętrznych ścianach ratusza warto zobaczyć zegary słoneczne. W Olsztynie jest też Nowy Ratusz, z początku XX wieku, o wysmukłej, neorenesansowej sylwetce.

Malownicze kamienice olsztyńskiego Starego Miasta, położone na średniowiecznym układzie ulic, pochodzą w większości z XIX wieku, ale przetrwało też kilka starszych, z XVII wieku. Zabudowa olsztyńskiej starówki leży na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego. Arkadowe podcienia i dekoracyjne fasady, pięknie odnowione, latem stają się scenografią najdłuższego w Polsce festiwalu - Olsztyńskiego Lata Artystycznego. Stare Miasto szczyci się pałacem biskupim i wikarówką oraz figurą z 1737 roku przedstawiającą Chrystusa trzymającego kulę ziemską. Neobarokowy pałac biskupi został wybudowany w latach 1771- 1772. Później otrzymał secesyjną dekorację, sztukaterie i strojny fryz z motywem roślinnym pod oknami.

  • Zamek nocą
    Zamek nocą
  • Zamek
    Zamek
  • Planetarium
    Planetarium

Z zabytków sakralnych w Olsztynie zachował się pochodzący z XIV wieku kościół Świętego Jakuba. Choć gotycki, wskutek wielu poprawek i remontów, kościół na zewnątrz stał się strojny, ale wnętrze zachował skromne. Jakiegoś pecha dziejowego miał ten kościół, bo stanowił więzienie dla jeńców rosyjskich w czasie wojen napoleońskich. Jeńcy rozgrzewali się przy ogniu, paląc wszystko, co się do spalania nadawało. Z oryginalnego wyposażenia przetrwały gotyckie tabernakulum i tryptyk nieznanego autora oraz barokowe rzeźby apostołów, krucyfiks ponadnaturalnej wielkości, obraz Matki Boskiej Różańcowej i chrzcielnica. Reszta wyposażenia kościoła pochodzi z innych świątyń. Latem w kościele Świętego Jakuba odbywają się koncerty organowe.

Jednym z najstarszych zachowanych zabytków Olsztyna jest szpital Świętego Jerzego, dawny przytułek dla trędowatych, dziś Kaplica Jerozolimska. Budynek z cegły, wybudowany w XVI wieku, zachował się w kształcie nadanym mu po restauracji w XVIII wieku. Wewnątrz kaplicy warto zobaczyć krzyże z postaciami Chrystusa i dwóch łotrów. Obok kaplicy stoi krzyż z 1886 roku, związany z epidemią choroby zakaźnej, której ofiary są pochowane na pobliskim cmentarzu.

Olsztyński kirkut z 1818 roku jest już niestety tylko wspomnieniem. O jego istnieniu przypominają nie macewy pośród traw, ale schodki i Dom Pożegnań z malowidłami na sklepieniu, zaprojektowany przez sławnego architekta Ericha Mendelsohna. Nie ma już dziś synagogi łączącej styl mauretański z neogotyckim, która stała tuż obok kirkutu. Dziś o jej istnieniu przypominają resztki ogrodzenia.

Z olsztyńskich ciekawostek polecamy dwa wiadukty kolejowe z XIX wieku. Wybudowane na przełomie rzeki Łyny wiadukty ozdobione są arkadami na masywnych filarach. Wiadukty oprócz uroku architektonicznego, pozwalają podziwiać panoramę Olsztyna. Most na tyłach olsztyńskiego zamku zapewni nam miłość po kres życia. Gwarancję daje wypowiedzenie zaklęcia i zawieszenia kłódki. Zaś w budynku Książnicy Polskiej na placu Jana Pawła II w Olsztynie, między piętrami kursuje winda. I nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że winda w swój pierwszy kurs ruszyła w 1910 roku. Olsztyńska winda jest jedną z najstarszych w Europie. Staruszka dźwigarka dobrze się trzyma i jeszcze długo zamierza wozić ludzi, w swojej ślicznej, secesyjnie zdobionej kabince.

Olsztyn, jako miasto Kopernikiem kreślone, szczyci się obserwatorium astronomicznym. Otwarte w 1979 roku na wzgórzu Świętego Andrzeja, w zaadaptowanej wieży ciśnień z 1897 roku obserwatorium pokaże nam i niebo i panoramę Olsztyna.

Gdy już zwiedzimy zabytki Olsztyna, będziemy mogli odpocząć na ławeczce z Mikołajem Kopernikiem na Starym Mieście przed zamkiem i spokojnie cieszyć się widokiem pięknego Olsztyna. Lwia Paszcza, Zakręt i Czarne Wrota to wdzięczne nazwy przesmyków, które łączą wody jeziora Ukiel. Nad tym największym i najgłębszym zbiornikiem Olsztyna jest wspaniała plaża miejska.

Zobacz: portal turystyczny Olsztyna

Zapisz się do newslettera